Chlorella: Mbeni ye so ayeke bata tere ti zo
Chlorella, so a hinga ni na iri ti "Apoumon ti Sese", ayeke mbeni keke ti vert so ayeke na ndo kue so ayeke na mbeni cellule oko-so ayeke na yâ ti mara ti Chlorella ti mara ti Chlorophyta. Algue ti ngu so ayeke spherique, so ayeke na mbeni cellule oko-, so diamètre ni ayeke gi micron 3 ti si na 8, ayeke mbeni oko ti akozo ye so ayeke na fini na ndo ti Sese. Grâce na nzoni photosynthèse ti lo, Chlorella alingbi ti maï na ti dü amolenge na lege ti mbeni kode ti fotosynthèse so ayeke autotrophique na a yeke mû ndo mingi.
A sara angu milliard mingi awe, kozo ye so ayeke sara si oxygène-aye asigigi na ndo ti sese: a yeke a-algue verte. Ye so ayeke na mbeni cellule oko-so, so a hinga ni na iri ti "Poumon ti Sese", ayeke mû ndulu na 90% ti oxygène ti Sese, na akeke ayeke mû tanga ti 10%. Sigigingo ti akeke ti vert amû gi pëpe kobe na gbâ ti aye so ayeke na fini na ndo Sese, me a sala nga kusala tongana lingu ti kobe teti gbâ ti anyama, ti londo na akota baleine ti si na akete nyama ti sese. Na peko ti mbeni yongoro kusala ti guengo na li ni ti fini ti azo so ayeke na ngangu mingi, a-algue vert angbâ lakue ti maï na ndo Sese, na ala ga mbeni oko ti angbene ye so ayeke na fini na ndo Sese.
Chlorella vulgaris ayeke na yâ ti mara ti akeke ti chlorophycée, sewa ti akeke ti chlorella, na a yeke mbeni algue so ayeke na mbeni cellule oko-. Mingi ni, a yeke duti gi lo oko, me na ambeni ngoi a yeke bungbi acellule mingi. A-cellule so ayeke na forme ti sphère wala ti ellipsoïde, na yâ ni a yeke wara mbeni chloroplaste so ayeke na forme ti péritrich, so ayeke na forme ti kopo-, wala so ayeke na forme ti plaque-. Chlorella ayeke dü amolenge na lege ti bungbingo koli na wali pëpe, na cellule oko oko ayeke dü a-spore use, osio, osio wala bale-oko na omene. Tongana a-spore so akono awe, mama ti cellule ni ayeke fâ yâ ni, na a yeke zi a-spore ni na a yeke sigigi na afini cellule.
A yeke wara Chlorella vulgaris na ndo sese kue, kozoni kue na yâ ti akete ngu so alï mingi pëpe, atâa so ambeni mara ti ngu-ingo ayeke nga dä. Na lege ti ndara, a lingbi ti wara Chlorella na yâ ti kete wungo, me a lingbi ti lu ni mingi. Akeke so ayeke na gbâ ti aprotéine, mafuta, acarbohydrate nga na avitamine, ye so asara si a lingbi ti te ni nga a yeke nzoni ti mû ni tongana appât.
Biani, a hinga mara ti Chlorella ndulu na bale-oko, me tongana a bungbi mara ti ala nde nde, wungo ni alingbi ti si ngbangbo mingi. Ngu so ayeke nzoni ayeke kozo ndo so ala yeke lango dä. Chlorella ayeke gi pëpe mbeni ye so ayeke ngangu pëpe ti lu ni, me a lingbi nga ti maï na ti dü amolenge na salango kusala na alege ti carbone so ayeke na yâ ti ngu na gbe ti aye so ayeke mû kobe na fotoautotrophe wala hétérotrophe. A tene so maïngo ti lo hio nga na wungo ti amolenge ti lo ayeke gi oko keke wala nyama na ndo Sese so alingbi ti kono fani osio na yâ ti angbonga 20, na a sala si a yeke kota ye mingi teti akusala nde nde. Anyama so ayeke na yâ ti kodoro ti mbi ayeke Chlorella pyrénoïdose, Chlorella ellipsoïde nga na Chlorella vulgaris. Chlorella pyrenoidosa ayeke na akota ye ti tengo ni ndali ti so lo yeke na gbâ ti aprotéine.
Na ngu 1890, docteur M. W. Beyenick, mbeni wandara ti Pays-Bas so ayeke gi nda ti akete kete ye, azia gere ti gingo nda ti ye na ndo ti Chlorella. Na pekoni, na ngu 1948, Amerika asala kusala ti fango akeke ti Chlorella na gigi, na na ngu 1964, ndokua ti lekengo akeke ti algue verte ti Taïwan aga kozo ndokua ti lekengo akeke ti Chlorella na ndo sese kue.
A yeke lu mingi ni chlorella na yâ ti ngu so ayeke nzoni. A-algue so ayeke na acellule oko so ayeke na forme ti sphère, na a sara si a iri ala na ndoye "chlorella." Ala yeke kete mingi, na acellule ti ala ayeke ndulu na 2-8 microns, so akono alingbi na aglobule rouge ti zo, na a hunda ti sala kusala na mbeni microscope 600x ti bâ ni kue. Chlorella ayeke sigigi tongana vert so avuko mingi ndali ti so chlorophylle nga na ambeni ye so ayeke na yâ ni ayeke mingi. A leke yâ ti acellule ti lo nde, lo yeke na a-chromatophore so ayeke péritrique, so ayeke na forme ti kopo- wala so ayeke na forme ti plaque.
